أبو علي سينا ( مترجم : مجهول )

115

دفع المضار الكلية عن الأبدان الإنسانية ( دور ساختن هر گونه زيان از تن آدميان ) ( فارسى )

معجون زرعونى : جهت قوّت گرده و جگر و معده و سردى او و ريگ مثانه نافع و بادها را بشكند . شيوه ساخت : تخم كرفس ، باديان ، تخم گزر ، تخم اسپست ، تخم تره تيزك ، نانخواه ، مغز تخم خربزه و خيار و بيخ كرفس از هريك 5 مثقال ، عاقرقرحا ، زعفران ، قرفه ، مصطكى و عود از هريك دو مثقال ، بسباسه ، قرنفل ، فلفل مويه و كبابه از هريك سه مثقال و عنبر نيم مثقال را با عسل بسرشند مقدار شربت تا دو مثقال و بعد از دو ماه بخورند . ( تحفه حكيم مومن ) معجون شهرياران : كه مسهل است و جهت برودت معده و جگر و زرداب و مرّهء سودا و تحليل قولنج نافع است . شيوه ساخت : زنجبيل ، قرفه ، دارچينى ، سليخه ، سنبل ، جوزبوا ، هيل ، قاقله ، مصطكى ، حبّ - البلسان و زعفران از هريك چهار درهم و نيم و سقمونيا سه درهم ، تربد هشت درهم ، حبّ النّيل هشت درهم ، شكر سليمانى مثل الجميع با سه وزن ادويه عسل بسرشند و قدر شربت از چهار درهم تا چهار مثقال و در بعضى نسخ شبرم بجاى حبّ النّيل است و اين نسخه اوفق است . ( تحفه حكيم مومن ) معجون سفرجلى مسهل : جهت امراض معده و ضعف معده كه از رطوبت باشد و به جهت تهوّع و غثيان و انقباض طبيعت نافع و مقوّى فم معده و مانع صعود بخارات است و قدر شربتش تا پنج مثقال است . شيوه ساخت : به شيرين كه پاك كرده از پوست و تخم يك رطل در دو رطل مثلّث بجوشانند تا مهرّا شود پس بكوبند و از منخل بگذارند و يك رطل عسل اضافه كرده و به قوام آورند و اين ادويه را داخل نمايند : زنجبيل ، دارفلفل و دارچينى از هريك دو مثقال ، هيل ، قاقلهء كبار و زعفران از هريك سه مثقال ، مصطكى پنج درهم ، سقمونيا ده درم ، تربد به روغن بادام چرب كرده سى درهم ، شربتى پنج مثقال تا هفت مثقال با آب گرم و در نسخهء ديگر زنجبيل و دارفلفل چهار درم است . ( تحفه حكيم مومن ) معجون فودنجى : جهت درد معده و جگر بارده و قشعريره و تب‌هاى بلغمى و تب ربع نافع است . شيوه ساخت : فودنج نهرى و فودنج جبلى ، فطراساليون و سيساليوس از هريك 12 درهم ، تخم رازيانج ، تخم كرفس ، بابونج ، حاشا از هريك 4 درهم ، كاشم 10 درهم ، فلفل سياه 4 درهم . ادويه را كوفته و به حرير بيخته با سه وزن ادويه عسل كف گرفته بسرشند قدر شربت از يك درم تا دو درم با آب گرم . ( تحفه حكيم مومن ) معجون فلافلى : معجونى است منسوب به فلافل ثلاثه كه عبارتند از فلفل سفيد ، فلفل سياه و دارفلفل . معجون الكمونى : جهت تقويت معده و نفخ و رياح و رطوبات آن نافع است . شيوه ساخت : زيرهء كرمانى كه يك شبانه روز در سركه خيسانيده و بو داده باشند صد مثقال ، زنجبيل بيست مثقال ، فلفل ده مثقال ، برگ سداب خشك ده مثقال و بورهء ارمنى ده مثقال . ادويه را بسيار نرم صلايه نبايد كرد و با عسل سه وزن ادويه بسرشند و مقدار شربت يك مثقال . ( تحفه حكيم مومن ) معجون كندرى : سرعت انزال و تقطير البول را نافع است . شيوه تهيه : كندر ، صندل سفيد ، دارچينى ، گل ارمنى ، گلنار فارسى ، دم الاخوين ، تخم خشخاش سفيد ، صمغ عربى ، مرجان سرخ ، رازيانه ، كرويا ، زنجبيل ، تخم ريحان ، گاو زبان ، بادرنجبويه ، تودرى سرخ ، تودرى زرد اجزاء متساوى الّا تخم خشخاش كه ضعف به كل اجزا بايد ، يعنى اگر از هريك يك درهم است بايد كه آن دو درهم باشد ، كوفته ، بيخته ، با عسل سه وزن ادويه على الرسم معجون سازند ، شربتى دو مثقال . ( قرابادين كبير ) .